Türkiye–Maldivler ticaretinde menşe kuralları yürürlükte: İndirim otomatik değil
Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik, tercihli ticaret anlaşmasındaki gümrük avantajı için EUR.1 belgesi, doğrudan nakliyat ve ürün menşei koşullarını düzenliyor. Kural 1 Ağustos 2026'dan geçerli; her ürün kendiliğinden sıfır vergiye inmiyor.
1 okunma2 dk okumaResmî Gazete
Türkiye ile Maldivler arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması'nın menşe kurallarını uygulayan yönetmelik, 24 Ağustos 2026 tarihli ve 33350 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Düzenleme, 1 Ağustos 2026'dan geçerli olmak üzere yayım tarihinde yürürlüğe girdi ve uygulama sorumluluğunu Ticaret Bakanlığına verdi.
Yönetmelik yeni bir siyasi anlaşma imzalamıyor; 4 Kasım 2024'te imzalanan, Türkiye'de 7561 sayılı kanunla uygun bulunan ve Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan tercihli ticaret düzeninin gümrükte nasıl kanıtlanacağını belirliyor. İthalatçı veya ihracatçı açısından kritik nokta, yalnız ürün adına bakarak indirim talep edilememesi.
Hangi ürünler kapsama giriyor?
Maldivler'in tarife cetvelinde Türkiye'den 404 tarife satırı bulunuyor. Bunların 293'ünde yüzde 15 ile yüzde 50 arasındaki vergilerin sıfırlanması, zaten sıfır olan 111 satırın mevcut durumunun korunması öngörülüyor. Demir-çelik yapı malzemeleri, alüminyum ürünleri, elektrikli cihazlar, buzdolabı, klima, televizyon, tekne, mobilya, plastik, kozmetik ve seçili gıda kalemleri örnekler arasında.
Türkiye ise Maldivler'den gelen, ağırlıkla balık ve deniz ürünlerinden oluşan 154 tarife satırına indirim veya muafiyet sağlıyor. Maldives Business Review'un anlaşma eklerinden yaptığı ayrı hesapta 94 satırın fiilen vergi indirimi aldığı, 60 satırın zaten vergisiz olduğu belirtiliyor. İki tarafın toplamı 558 tarife satırına ulaşıyor.
Bu sayılar “bütün ticaret vergisiz oldu” anlamına gelmiyor. Her ürünün doğru GTİP'te olması, anlaşmadaki menşe ölçütünü karşılaması ve gerekli belgenin ibraz edilmesi gerekiyor. Başka bir ülkeden gelip yalnız Türkiye veya Maldivler üzerinden geçirilmiş ürün, yeterli işçilik ya da dönüşüm yoksa tercihli menşe kazanmayabilir.
EUR.1 ve doğrudan nakliyat neden önemli?
Yönetmelik, menşe ispatı için EUR.1 Dolaşım Belgesi ve idari iş birliği usullerini düzenliyor. EUR.1, düzenlendiği tarihten itibaren 12 ay geçerli. İstisnai durumlarda geç ibraz kabul edilebilse de bu otomatik hak değil; gümrük idaresinin koşulları değerlendirmesi gerekiyor.
Anlaşma yürürlüğe girdiğinde yolda, antrepoda veya serbest bölgede olan uygun eşya için de geçiş hükmü var. İthalatçı, anlaşmanın yürürlüğe girişinden itibaren 12 ay içinde sonradan düzenlenmiş EUR.1'i ve doğrudan nakliyatı kanıtlayan belgeleri sunarsa tercihli işlem talep edebilir.
İhracatçı açısından pratik kontrol listesi şunlardan oluşuyor:
- Ürünün GTİP'ini ve ilgili tarife satırını gümrük müşaviriyle doğrulamak.
- Menşe kuralında istenen üretim veya işçilik şartını belgelemek.
- EUR.1'i doğru ve süresinde düzenletmek.
- Transit, antrepo ve aktarma belgelerini saklamak.
- İthalatçı ülkedeki vergi ve teknik mevzuatı ayrıca kontrol etmek.
Beklenen etki ve sınırlar
Ticaret Bakanlığı, düzenlemenin Türk ihracatçısına Maldivler pazarında avantaj sağlayacağını değerlendiriyor. Bunun büyüklüğü; firmaların kapsamdaki ürünleri satabilmesine, lojistik maliyetlerine, ada ülkesindeki talebe ve menşe şartlarını karşılamasına bağlı. Gümrük indirimi, navlun, standart uygunluğu, sağlık kontrolleri veya ticari riski ortadan kaldırmıyor.
Haber, anlaşmanın sağladığı hukuki çerçeveyi anlatıyor; tek bir işletme için gümrük veya yatırım tavsiyesi değildir. Firma, sevkiyat öncesinde Resmî Gazete eklerini, güncel GTİP'i ve iki ülke gümrük idaresinin uygulamasını doğrulamalı.