NASA'nın Roman Uzay Teleskobu fırlatıldı: Hubble'dan 1000 kat hızlı gökyüzü taraması hedefliyor
Nancy Grace Roman teleskobu, Falcon Heavy ile Dünya'dan yaklaşık 1,6 milyon kilometre uzaktaki görev yörüngesine doğru yola çıktı. İlk görüntülerin 2027 başında yayımlanması bekleniyor.
0 okunma2 dk okumaNASA — Roman Space Telescope launches
NASA'nın karanlık madde, karanlık enerji ve Güneş Sistemi dışındaki gezegenleri incelemek için geliştirdiği Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, 30 Ağustos 2026'da Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatıldı. Falcon Heavy roketi yerel saatle 07.26'da havalandı; teleskop yaklaşık üç ay sürecek, bir milyon millik yolculuğun ardından Güneş-Dünya L2 bölgesindeki görev yörüngesine yerleşecek.
Yer kontrol ekibi fırlatmadan yedi dakika sonra telemetri aldı. NASA'ya göre roket teleskobu 31 dakika sonra planlandığı biçimde ayırdı. Bundan sonraki aşama, cihazların kalibrasyonu ve optik sistem testlerinden oluşan yaklaşık üç aylık devreye alma dönemi.
Roman'ı farklı yapan ne?
Roman'ın 2,4 metrelik ana aynası Hubble ile aynı çapta. Farkı, geniş görüş alanlı 288 megapiksellik kızılötesi kamerası. Tek pozda Hubble'ın yaklaşık 100 katı gökyüzü alanını benzer keskinlikle görüntüleyebiliyor; geniş taramalarda veri toplama hızının Hubble'a göre 1000 kata kadar çıkması hedefleniyor.
Bu geniş görüş, milyarlarca gök cismini aynı araştırma programında izlemeye imkân verecek. Bilim hedefleri arasında evrenin genişleme hızını açıklamaya yardımcı olan karanlık enerji ölçümleri, görünmeyen kütlenin dağılımını gösteren kütleçekimsel merceklenme haritaları ve Samanyolu'ndaki gezegen sistemlerinin istatistiksel sayımı var. Koronagraf cihazı ise yıldız ışığını bastırarak bazı ötegezegenleri doğrudan görüntülemeye yönelik teknolojiyi deneyecek.
Büyük veri görevi
NASA, Roman'ın günde yaklaşık 1,4 terabayt veri göndermesini bekliyor; bu, kurumun bugüne kadarki astrofizik görevleri içinde en yüksek günlük veri oranı olacak. Makine öğrenmesi, yapay zekâ ve yurttaş bilimi projeleri, büyük veri akışında dikkat çekici olayları işaretlemek için kullanılacak. Bununla birlikte bilimsel keşif, otomatik sınıflandırmanın ardından astronomların doğrulamasını gerektirecek.
Takvim ve beklenti
İlk görüntülerin 2027'nin başında yayımlanması planlanıyor. Teleskobun ana görevi yaklaşık beş yıl; hedeflenen çalışma ömrü on yıla uzanıyor. Fırlatmanın başarılı olması bilimin başladığı anlamına gelmiyor: üç aylık yolculuk, cihaz açılışları ve kalibrasyonlar tamamlanmadan gözlem performansı doğrulanmış sayılmayacak.
Roman, Hubble veya James Webb'in yerine geçmiyor. Hubble ve Webb dar alanlarda derin, ayrıntılı gözlemler yaparken Roman geniş alanı hızlı tarayacak; ilginç hedefler daha sonra diğer teleskoplarla ayrıntılı incelenebilecek.